مشارکت و بیعت: از شاخصههای حکومت امام علی (ع)، آزادی دادن به مردم در نقشآفرینی در عرصه سیاست و مشارکت اجتماعی در تعیین سرنوشت و پذیرش نهاد سیاسی
امام، با این که خود را از سوی خداوند سبحان، گمارده شده بر سریر رهبری میدانست و حق خود و خود را شایستهترین فرد برای آن پست، خرسندی مردم را در شکلگیری حکومت، معیار بنیادین به شمار میآورد. پس از کشته شدن عثمان، در پاسخ مردم که به او روی آورده بودند و از او میخواستند که رهبری امت اسلامی را بپذیرد، فرمود: «دعونی والتمسوا غیری» (3) مرا رها کنید و به سراغ دیگری بروید.
این بازپس زدن و نپذیرفتن بدان خاطر نبود که رهبری را حق خود نمیدانست، بلکه بدین جهتبود که در ضمن شفاف نمودن موضعگیریهای احزاب و گروهها، مردم فرصت اندیشه داشته باشند و با هوشمندی کامل و با توجه به پیچیدگیهای موجود، به حضرت دستبیعتبدهند. از این روی، امام، پس از مدتی، مراسم بیعت مردم با خویش را، آشکارا و در حضور همگان و خرسندی و خشنودی مردم برگذار کرد و خود در اینباره میفرماید:
«ولا تکون بیعتی الا عن رضا المسلمین.» (4)
بیعت من، جز با رضا و خشنودی مسلمانان نبود
.
.
.
مالکا! باید کسانی را بر گزینی که شایسته باشند و از چاپلوسی به دور. آنانی که نه تنها چاپلوسی نمیکنند که تلخترین انتقاد را علیه تو روا میدارند
«ثم لیکن آثرهم عندک اقولهم بمر الحق لک.» (5)
و آن کس را بر دیگران بگزین که سخن تلخ حق را به تو، بیشتر بگویند
مشاوره: اصل مشاوره، یکی از شاخصههای آزادی اجتماعی است. امام، این اصل را پاس میداشت و در رفتار سیاسی و اجرای امور، بر رایزنی با صاحب نظران، نخبگان، باتجربگان و خبرگان تکیه داشت
زیرا این اصل، معیار دیگری استبرای سهیم شدن مردم در امور و سبب میشود اندیشهها رشد کنند و بالنده گردند و کارها استواری یابند
از آنجا که این اصل مهم است و کارگشا و سبب استواری کارها میشود خداوند میفرماید: «وامرهم شوری بینهم.» (6)
رفتار: امام در انجام کارها، با اهلنظر، خبرگان و یاران به رایزنی میپرداخت که در تاریخ نمونه بسیار دارد. از جمله با عبدالله بن عباس، با یاران درگاه جنگ صفین و شنیدن رای و نظر موافقان و مخالفان جنگ
آزادی گفتار: آزادی گفتار از شاخصههای مهم آزادی اجتماعی است. گفتار به عنوان ابزار ابراز عقیده، اگر از آزادی بایسته و شایسته برخوردار باشد و در گرهگشاییهای اجتماع به کارآید و در بیان کاستیها نقش آفرین باشد و روشنگر، جامعه نمونه و سالم و متعالی شکل میگیرد و تمدن اسلامی درخشش خویش را میآغازد
اگر مردم، بویژه صاحبنظران، خبرگان، کارشناسان، اهلدانش و بینش در میان کاستیها و آسیبها، آزاد باشند و بتوانند ضعفها را در فرآیندهای گوناگون پیوهشی، مدیریتی و فرهنگی بیان کنند، جامعه، همه سویه رشد میکند و میشکوفد و به سوی تعالی و کمال پیش خواهد رفت
فضای آزادی که در زمان حضرت امیر(ع) پدید آمده بود، سبب گردید جریانهای فکری بسیاری پدید آیند. همان گونه که گروه و تشکل همسو با امام، ابراز عقیده میکرد و در جامعه دیدگاههای خود را مطرح میساخت، گروههای دیگر نیز، دیدگاههای خود را آشکارا مطرح میساختند که عبارت بودند از: قومیتحمراء، حزب عثمانیه، اشراف، بیتفاوتها، ناکثین، مارقین و قاسطین
.
.
.
منبع: سایت حوزه
Posted in انتخابات, روزنوشت